Een tijdje geleden slenter ik door de binnenstad van Utrecht. Een onzichtbare hand duwt me richting de Lange Nieuwstraat. En plots sta ik voor het ouderlijk huis van wijlen tante Toos en oom Harrie. Als kind bezoek ik ze vaak. Herinneringen borrelen als vanzelf naar boven.

Hun interieur bezat destijds een heel eigen intimiteit, door alle tapijten, houten meubels, krakende vloeren en vooral ook door de aanwezigheid van oude voorwerpen. Zoals tinnen kannen, briefopeners, kaarsendovers, een barometer, de zwarte koude telefoon in de gang, een klein arsenaal aan gietijzeren gereedschap dat met de haard te maken had, een houten koffiemolen met schuiflaatje, een blaasbalg, een kast met gezelschapsspellen, enzovoort. Achter deze gevel school altijd een wereld van tikkende klokken, van opwindbare, uitschuifbare, scharnierende en als een harmonica opvouwbare dingen van bakeliet, koper en leer.

Ik gluur naar binnen. Strakke laminaatvloer. Kale muren, hagelwit. De en-suite deuren van de ‘tussenkamer’ zijn verdwenen. Sterker nog, de hele ‘kamer-en-suite’ is verdwenen. Ook de muur van de smalle, eindeloze gang naar de keuken is weggebroken. Onmiskenbaar een afbeelding uit de Ikea-catalogus. Mijn oog valt op een gigantisch beeldscherm aan de muur. En op een tafel in de voormalige tussenkamer ontwaar ik het blauwige licht van een laptop. Ik zucht.

Voorwerpen worden vandaag de dag steeds smarter. We investeren naarstig in spullen die niet meer zonder software-updates en wifi-verbindingen kunnen. We de-materialiseren. Het maakt dat het repertoire aan gebruiksvoorwerpen slinkt, we zijn er ook niet werkelijk meer mee verbonden.

Voorheen had elk object een geschiedenis en een herkomst. Ze passeerden tijdens hun vaak lange evolutie vele handen van meerdere generaties, een eindeloos proces van trial-and-error.

Ruim 300 jaar geleden ontstond in het hoog gelegen deel van de Franche-Comté – de Haut Jura, het bijzondere ambacht van klokken maken. De Comtoise klok: een fraai stuk machinerie, dat een perfecte combinatie werd van een doordacht ontwerp, een robuuste constructie en een hoge betrouwbaarheid. De ziel van de klok toont het ingenieus samenspel van tandraderen, zaag, slinger, gewichten, lichters en patines. Vele duizenden van deze unieke exemplaren vonden in de jaren 50 hun weg naar ons land, alwaar ze vandaag de dag op stoffige zolders in de vergetelheid dreigen te geraken.

Voor de bewoners van het huis aan de Lange Nieuwstraat is het helaas te laat. Ze zijn hun tijd te ver vooruit.